U hrvatskom jeziku često dolazi do nedoumica oko pravilnog oblika pridjeva. Jedan od takvih slučajeva je dvojba između oblika “označen” i “označan”. Mnogi govornici hrvatskog jezika nisu sigurni koji je oblik ispravan kada govore o nečemu što je dobilo oznaku ili je na neki način istaknuto.
Pravilni oblik pridjeva trpnog glagola “označiti” jest “označen”, a ne “označan”. Ova razlika proizlazi iz pravila tvorbe pridjeva trpnih gdje glagoli čija infinitivna osnova završava na -i tvore pridjev trpni nastavkom -en, dok oblik “označan” nije standardnojezično prihvaćen.
Poznavanje ispravnih jezičnih oblika ključno je za precizno izražavanje u pisanoj i govornoj komunikaciji. Često se upravo u naizgled sitnim detaljima poput ovoga očituje jezična kompetencija govornika hrvatskog jezika.
Ispravno korištenje
U hrvatskom standardnom jeziku glagolski pridjev trpni “označen” jedini je pravilan oblik. Ovaj pridjev izveden je od glagola “označiti” prema ustaljenim pravilima tvorbe gdje se na infinitivnu osnovu “označi-” dodaje nastavak “-en”. Pogrešni oblik “označan” nastaje zbog nepravilne analogije s drugim pridjevima.
U formalnoj komunikaciji, službenim dokumentima i akademskim radovima nužno je koristiti isključivo oblik “označen”. Na primjer, pravilno je reći “označen tekst”, “označen primjerak” ili “označen put”. Nepravilni oblik “označan” često se javlja u svakodnevnom govoru, no takva upotreba predstavlja odstupanje od norme hrvatskog standardnog jezika.
Posebnu pozornost treba obratiti na razlikovanje glagolskih pridjeva trpnih kod sličnih glagola poput “označiti” i “obilježiti”, koji također tvore pridjeve s nastavkom “-en” (označen, obilježen), a ne “-an”.
Primjeri pravilne upotrebe
Pridjev “označen” pravilno se koristi u brojnim kontekstima hrvatskog standardnog jezika. U službenim dokumentima često nailazimo na formulacije poput “Dokument je označen kao povjerljiv” ili “Dijelovi teksta označeni su crvenom bojom”. U akademskim radovima česta je upotreba u rečenicama: “Citati su označeni navodnicima” ili “Svi primjeri označeni su rednim brojevima”.
U zakonskim tekstovima često se pojavljuju izrazi poput “Označen datum stupanja na snagu” ili “Svaki proizvod mora biti označen deklaracijom”. Uobičajeni primjeri iz svakodnevne komunikacije uključuju: “Parkirno mjesto označeno je plavom bojom”, “Paket je označen kao lomljiv” ili “Tekst je označen masnim slovima radi preglednosti”.
U digitalnoj komunikaciji susrećemo primjere: “Email je označen kao spam” ili “Svi bitni podaci označeni su u tablici”. Svi ovi primjeri potvrđuju da je “označen” jedini standardno prihvaćen oblik ovog pridjeva u hrvatskom jeziku.